Hélie Poirier (ca. 1600- ca. 1650).

Les soupirs salutaires.

Amsterdam, Jean Blaeu, 1646.

12° (6,9 x 12 cm). 120 blz. Collatie: A–E¹².

Iets later gespikkeld kalfsleer, rug verguld in vakken met vier verhoogde ribben, rode snedes, gemarmerde binnenkaften. Ingesloten handgeschreven notitie betreffende het werk van Jean Bourdel, met zijn losse ex-libris.

               Een bijzonder zeldzame uitgave van de Blaeu-drukkerij en een ongebruikelijk voorbeeld van Franse protestantse ballingsliteratuur uit het midden van de 17e eeuw, gedrukt in Amsterdam.

Hélie Poirier, geboren in Parijs rond 1600, was naar verluidt een katholieke priester voordat hij zich bekeerde tot het gereformeerde geloof en zich in de late jaren 1630 in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden vestigde. Hij verbleef mogelijk een tijd bij het hof van koningin Christina van Zweden, aan wie zijn gedichtencollectie Les Soupirs salutaires is gewijd.

Het eerste deel van Les Soupirs salutaires bestaat uit devotionele meditaties en parafrases in verzen en proza. Een tweede deel, ingeleid door de afdelingshalftitel L’Illustre berger, bevat pastorale gedichten, chansons, sonnetten en andere barokke poëtische vormen. Hierop volgen verschillende poëtische odes aan Nederlandse mensen en plaatsen, waaronder de prinsen van Oranje, Harald Appelboom, Guillaume de Lyre d’Oosterwijk, Matthias Dögen, de stad Amsterdam en, bijzonder interessant, een gedicht ter ere van Blaeu: “Sur son incomparable Atlas, et les neuf Muzes, dont chacune prézide à l’une des neuf presses de son Imprimerie” (p. 115), waarin Blaeus beroemde Amsterdamse drukkerij wordt gevierd.

Bijzonder opmerkelijk is Poiriers ongebruikelijke spelling, die blijkbaar bedoeld was om het gesproken Frans van die tijd te weerspiegelen. Spellingen zoals “Meditacion,” “Profecie,” “preffes” en “Muzes” komen in de hele tekst voor en zijn duidelijk opzettelijk en geen drukfouten. De ingesloten handgeschreven notitie van Jean Bourdel merkte al op dat Poirier “schreef zoals men destijds woorden uitsprak.” Het boek is daarom ook taalkundig interessant als zeldzaam voorbeeld van fonetisch Frans in een prachtig vervaardigde Blaeu-editie.

De Short Title Catalogue Netherlands vermeldt deze publicatie niet, maar kent wel een ander werk van Poirier, Devs harangves panégyriqves, l’une de la pais, l’autre de la concorde (Amsterdam, J. Blaeu, 1648). Poirier vertaalde ook Matthias Dögens L’architectvre militaire moderne, ou Fortification (Amsterdam, L. Elzevier, 1648), evenals De l’Union et réconciliation des Eglises euangéliques de l’Europe, ou des moyens d’établir entre elles une tolérance en charité (Amsterdam, Blaeu, 1647) [niet in de STCN?].

Conditie: rug licht versleten met oude restauraties aan de rugkapjes; label op de voorste binnenkaft; titelblad tot blz. 17 enigszins vervuild, rest van de bladzijden in goede staat; vage randvervaging op het titelblad; stempel van P. Duputel op de blanco verso van blad A2.

Referenties: Brunet IV, 773; Cioranescu 55261; Rahir, Elzevier, 1981; Willems III, 1643. Niet in de STCN, niet in Gallica BnF.