De Nederlanders door Japanse ogen

 Een Nederlander en zijn tot slaaf gemaakte dienaar.

Japan, ca. 1750.

Tekening in inkt en kleur op papier. 115 x 52,5 cm.

Zeer grote en indrukwekkende Japanse hangende rol (kakejiku of kakemono) met een gekleurde tekening waarop een Nederlander en een Aziatische man te zien zijn, die laatste als tot slaaf gemaakte dienaar van de Nederlander. 
            De Nederlandse handelaren van de W.O.C. waren de enige Europeanen die in Japan werden getolereerd van 1639 tot 1853. Ze waren beperkt tot het eiland Dejima voor de kust van Nagasaki en hun bewegingen werden nauwlettig in de gaten gehouden en streng gecontroleerd. De Japanners waren gefascineerd door deze exotische mensen en afbeeldingen van de Nederlanders door Japanse kunstenaars waren zeer gewild. De meeste Japanse kunstenaars mochten echter de Nederlanders op Dejima niet bezoeken, waardoor de weinige afbeeldingen die van het leven waren gemaakt, snel werden gekopieerd. Zo ontstonden archetypen met overdreven kenmerken, zoals een grote neus, lang rood krullend haar en enorme lengte. Ook bepaalde attributen kwamen steeds weer voor in de meeste afbeeldingen van de Nederlanders, waarvan er enkele ook aanwezig zijn in het indrukwekkende exemplaar dat wij hier aanbieden: een bamboe stok, de kledingstijl en tot slot een tot slaaf gemaakte zwarte dienaar. Er werd veel moeite gedaan om het verschil in sociale positie van de twee mannen te benadrukken. De dienaar is veel kleiner afgebeeld dan zijn meester en schuilt achter hem terwijl hij een zware kruik draagt, zijn hoofd afgewend van waar zijn meester naar kijkt. De Nederlanders brachten tot slaaf gemaakte dienaars vanuit hun koloniën in Indonesië en Sri Lanka naar Japan, wat voor de Japanners zeer ongebruikelijk was. De kledingstijl van de mannen op deze tekening dateert uit de late 17^de of vroege 18^de eeuw, maar vanwege de ontwikkeling van het archetype bleven de Japanners de Nederlanders op die manier afbeelden tot diep in de 19^de eeuw, ook al was de mode tegen die tijd drastisch veranderd. Japanse afbeeldingen van de Nederlanders werden voornamelijk verspreid in gedrukte vorm of als miniatuurbeeldjes (netsuke). Tekeningen van hen op hangende rollen zijn zeldzaam en op papier nog zeldzamer, vooral in de grootte van het exemplaar dat wij hier aanbieden (meer dan 1 meter hoog).

Meer informatie en andere voorbeelden van Japanse afbeeldingen van de Nederlanders zijn op aanvraag beschikbaar.

Conditie: Deze tekening op papier zou opgerold zijn, maar dit type papier was niet geschikt om op te rollen, waardoor het op meerdere plaatsen is gebarsten. In 1977 is het in Frankrijk gerepareerd en gemonteerd op papier en een houten frame. Overal vlekken.