Daniël Herreyns (1678–1731)

De dood van Eurydice

Antwerpen, ca. 1700.

Ets op papier, plaat 149 × 167 mm; vel 153 × 172 mm. In de plaat linksonder gesigneerd: D. Herreyns. Hollstein 1.

               Een uitzonderlijk zeldzaam werk van een vrij onbekende Antwerpse prentmaker met een eigenzinnige stijl, waarvan slechts vijf etsen in Hollstein zijn opgenomen. Oudere kunstenaarslexica karakteriseerden de prenten van Herreyns al als zeldzaam, en ze zijn nog steeds vrijwel geheel afwezig uit grote publieke collecties. We hebben slechts één andere afdruk van de huidige compositie in een institutionele collectie gelokaliseerd, in het Rijksmuseum, Amsterdam (inv. RP-P-OB-55.381); geen enkele prent van deze Daniël Herreyns komt voor in de online collectiecatalogus van het British Museum.

De zeer eigenzinnige stijl van Herreyns is meteen opvallend. Zijn langgerekte, bijna popachtige figuren hebben kleine ovale hoofden, grote ogen en expressieve, maar anatomisch onhandige gebaren. Wapperende gewaden vallen uiteen in scherpe, onrustige plooien, terwijl snel getrokken lijnen en onregelmatige partijen arcering een levendig oppervlak creëren in plaats van een gladde modellering. De ondiepe, overvolle compositie doet denken aan een toneel waarop de reacties van Eurydice en de vier nimfen zich als een ingewikkelde choreografie ontvouwen. In het midden stort Eurydice in toen een slang haar voet bijt, terwijl Cupido zijn boog tegen de slang richt. Deze ongebruikelijke combinatie van hardnekkig Antwerps maniërisme en barokke beweging—elegant, theatraal en enigszins vreemd—komt terug in de andere bekende etsen van Herreyns en geeft zijn kleine oeuvre een opmerkelijk herkenbaar karakter.

De hier gehanteerde toeschrijving en datering volgen Hollstein. Wurzbach en Thieme–Becker wijzen in de huidige catalogisering van het Rijksmuseum de vijf etsen met de signatuur D. Herreyns daarentegen toe aan een oudere Daniël Herreyns, die in Antwerpen tussen 1643 en 1678 werd gedocumenteerd. Het opvallend archaïsche karakter van de stijl is verenigbaar met deze eerdere toeschrijving, maar kan de identiteit van de prentmaker niet op zichzelf vaststellen; geen enkel modern onderzoek lijkt de kwestie beslissend te hebben onderzocht.

Conditie: Een heldere afdruk met smalle marges rond de plaatrand. Het vel is licht vervuild en ongelijkmatig getint, met verspreide roestvlekken en verkleuringen, waaronder roestbruine vlekken rechtsonder het midden en een kleine donkere vlek nabij de rechterbovenhoek. De bovenhoeken zijn gerepareerd, met lichte slijtage en kleine schuurplekken langs de randen. Twee verzamelaarsmerken op de achterzijde; één merk schijnt vaag door het papier heen. De compositie en signatuur zijn compleet.

Herkomst: Joseph-Guillaume-Jean Camberlyn (1783–1861), Gent, Den Haag en Brussel (Lugt 514); Thomas Graf (1878–1951), Berlijn (Lugt 1092a).

Referentie:

Hollstein, F. W. H. Dutch and Flemish Etchings, Engravings and Woodcuts, ca. 1450–1700. Vol. 9, Heer–Kuyl, Menno Hertzberger, 1953, p. 16, no. 1.

Rijksmuseum, Amsterdam. “Eurydice gedood door een slang.” Ets, inv. RP-P-OB-55.381. Hollstein 1.

Rijksmuseum, Amsterdam. “Orpheus en de maenaden van Ciconia.” Ets, inv. RP-P-OB-55.382. Hollstein 2.

Rijksmuseum, Amsterdam. “Allegorie op de schilderkunst.” Ets, inv. RP-P-1878-A-1033. Hollstein 3.

Rijksmuseum, Amsterdam. “Interieur van een kunstkabinet.” Ets, inv. RP-P-OB-55.384. Hollstein 5.

Thieme, Ulrich, and Felix Becker, redacteuren. Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart. Vol. 16, E. A. Seemann, 1923, pp. 542–43.

Wurzbach, Alfred von. Niederländisches Künstler-Lexikon. Vol. 1, Halm und Goldmann, 1906, p. 682, no. 1.