Claudine Brunand (1630-1674) [gravures]; Claude Le Laboureur (1601–1680s) [tekst].

Discours de l’origine des armes, et des termes receus & usités pour l’explication de la science heraldique. Orné & enrichy des blasons des roys, princes, & autres maisons illustres de la chrestienté.

Lyon, Guillaume Barbier, 1658.

4to. 24, 256 blz. (de laatste twee pagina's verkeerd genummerd als 235–236). Met een titelvinjet met wapenschilden en talrijke kopergravures in de tekst.

Tijdgenoot marmerkalfsleer, omslagen met vergulde rand, rug met verhoogde banden en vergulde letters.

Eerste druk van het boek dat een geschil veroorzaakte omdat het door een vrouw was geïllustreerd. De Lyonnese graveur Claudine Brunand maakte de heraldische platen voor deze verhandeling over de oorsprong en terminologie van de heraldiek van Le Laboureur, waarin de wapens van koninklijke en adellijke families de uitleg van heraldische figuren en de verdeling van het schild begeleiden. De gravures stellen lezers in staat om de terminologie met voorbeelden te vergelijken, van ingewikkelde kwartieringen tot woordspelingen gebaseerd op familienaam.

Het boek leidde tot een langdurig geschil tussen Le Laboureur en de jezuïtische heraldicus Claude-François Ménestrier. Ménestrier verzette zich ertegen dat Brunand op blz. 32 de sprekende wapens van de familie Coglioni had gegraveerd, waarvan de drie testikels een woordspeling op de familienaam vormen. Paul Allut beschrijft Ménestriers berisping als “pour y avoir employé le burin d’une fille” (“omdat ze een burijn van een meisje had gebruikt”; 1856, blz. 25).

Brunand signeerde het titelvinjet “Claudia Br. F.”. Heraldiek vormde een substantieel deel van haar werk, en in 1669 publiceerde ze haar eigen Armorial véritable. Het onderzoek van Véronique Meyer (2020), gebaseerd op collecties in Lyon, de Mazarine en de Arsenal, heeft deze heraldische opdrachten gedocumenteerd naast portretten en devotionele prenten, en onthult een uitgebreider en gevarieerder oeuvre dan eerdere inventarissen suggereerden.

Brunands latere geschriften vormen een onthullend tegenbeeld van Ménestriers kritiek. In haar voorwoorden en wijdingen daagde ze het geloof uit dat heldendaden het voorrecht van mannen waren, en riep ze sterke vrouwen en Amazones aan om de vermogens van vrouwen te verdedigen. Geredigeerd door Meyer in Propos d’une graveuse (2019), bewaren deze teksten haar eigen argumenten voor vrouwelijke prestaties en haar reflecties over haar positie als vrouwelijke graveur.

Conditie:

Zonder de (vaak ontbrekende) apart gedrukte tabel van families. Band gerepareerd bij de scharnieren, omslagen licht versleten. Twee exlibris op de voorzijde van de plakplaat en het eerste vrije eindpapier. Lichte vlekken en lichte vergeling van de titelpagina, kleine scheur in de onderste hoek van het blad met blz. 159–160, buiten de tekst. verder in zeer goede staat.

Exlibris van:

-        Henry Le Court (1849–1921), Franse notaris, genealoog en bibliofiel gespecialiseerd in Normandische geschiedenis en heraldiek.

-        Sunil Saigal (1960–2023), Deense VN-diplomaat, heraldiekgeleerde en kunstenaar.

Referenties:

Allut, Paul. Recherches sur la vie et sur les œuvres du P. Claude-François Menestrier de la Compagnie de Jésus. N. Scheuring, 1856, blz. 25.

Meyer, Véronique. Propos d’une graveuse: Claudine Brunand, 1630–1674. Comité national de l’estampe, 2019.

Meyer, Véronique. “Claudine Brunand, femme et graveuse.” Nouvelles de l’estampe, no. 263, 2020.

Meyer, Véronique. “Six femmes graveurs en France au XVIIe siècle. Les sœurs Bouzonnet-Stella, Marie Briot, Claudine Brunand et Madeleine Masson.” Femmes artistes à l’âge classique. Arts du dessin – peinture, sculpture, gravure, Classiques Garnier, 2021, blz. 45–59.