Niet-witten verbieden
De top van institutioneel racisme in het Westen

Frankrijk: Lodewijk XVI (1774-1792).

Déclaration du Roi, pour la police des Noirs. Uitgegeven in Versailles op 9 augustus 1777. Geregistreerd in het Parlement op 27 augustus 1777.

Parijs, bij P. G. Simon, drukker van het Parlement, rue Mignon Saint André-des-Arcs, 1777.

4°. 8 blz. Met een houtsnede-vignet van de koning op de titelpagina, een kopversiering en een initiaal.

Gebonden.

Eerste editie van de Police des Noirs — een fundamenteel en diep repressief koninklijk besluit dat in 1777 werd uitgevaardigd en een van de meest radicale uitingen van gecontroleerde immigratie op basis van ras in het Frankrijk vóór de revolutie markeerde. Deze editie bevat een gegraveerd titelpaginavignet en kopversiering. 4°, 8 blz., enkele vlekken, maar over het geheel genomen een scherp en goed bewaard exemplaar. Parijs: P.G. Simon.

Uitgegeven in de vroege jaren van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog, de Police des Noirs versterkte eerdere edicten uit 1716 en 1738 aanzienlijk door expliciet individuen te richten op basis van ras in plaats van juridische status. Het besluit verbood “alle zwarten, mulatten of andere mensen van kleur, ongeacht geslacht, om onder welke omstandigheden of voorwendselen dan ook het koninkrijk binnen te komen.” Het eerste artikel legde een boete van minstens 3.000 livres op aan iedereen—Frans of buitenlands—die een persoon van kleur naar Frankrijk bracht. Het tweede artikel verbood hun aanwezigheid in het koninkrijk volledig, tenzij ze in dienst waren.

Cruciaal was dat Artikel IV een smalle uitzondering maakte voor kolonisten, die hen toestond om één zwarte of gemengde-ras dienaar voor de duur van hun bezoek mee te nemen, onder de voorwaarde dat de persoon werd overgedragen aan het daarvoor aangewezen depot van de haven en daar bleef tot de deportatie. Artikel V legde een vergoeding van 1.000 livres op voor deze toestemming.

Zoals Peabody opmerkt, is de verklaring opvallend in het vermijden van juridische terminologie die verband houdt met slavernij: “slaaf” en “vrij” werden bewust uit de taal van de wet gelaten. Vanaf 1762 beschouwde de Franse wet steeds meer zwartheid zelf—niet de status van slaaf—als het voorwerp van regulering. De Police des Noirs staat daarmee als een uitstekend voorbeeld van hoe institutioneel racisme werd verankerd in het juridische kader van het Ancien Régime, slechts een decennium voordat de Revolutie Liberté, Égalité, Fraternité zou uitroepen.

Deze versie verschilt enigszins van het exemplaar dat wordt beheerd door de John Carter Brown Library (1-SIZE EB .W&A 1885), met identieke tekst maar een opmerkelijk andere zetting, vooral de titelpagina. Zeldzaam in de handel, met slechts één exemplaar geregistreerd op veiling.

Conditie: in zeer goede staat. Een kleine hedendaagse inktinscriptie in de bovenhoek van de titel en een inktinscriptie van drie regels aan het einde van de laatste pagina, die luidt:

               Gelezen en gepubliceerd op de gewone zitting van de Senechaussee [sénéchaussée] van La Rochelle, buitengewoon gehouden op twintig september duizend zevenhonderdzes & zeven [1767]. Regnault.

Regnault was een prominente familie in La Rochelle, de toegangspoort tot de West-Indiërs.

Literatuur: Sue Peabody, “Race, Slavery, and the Law in Early Modern France.” In: The Historian, vol. 56, nr. 3, 1994, blz. 501–510.