"Moge het ras van de zwarten zich vermenigvuldigen en zichzelf verlichten!"

[L'Abbé Guillaume-Antoine Le Monnier (1723-1797)].

Discours d'un negre marron, qui a été repris, & qui va subir le dernier supplice.

[In:]

Fêtes des bonnes-gens de Canon et des Rosieres de Briquebec.

Avignon, Et se vend au profit des Rosières de Briquebec. Paris, l'abbé Le Monnier, Prault, frères Jombert & Cellot, Veuve Vallat-la-Chapelle, 1777.

2 werken 1 volume. 8°. VIII, 208; 7, [1] blz.

Met een frontispice ontworpen en geëtst door Jean Michel Moreau (1741-1814), gedateerd 1777.

Tijdgenoot gemêleerd kalfsleer, gladde rug met goudstempelwerk, rode snijranden, gemarmerde eindvellen. Met een handgeschreven brief op twee ansichtkaarten waarop het Chateau de Canon te zien is, door J. de Mézerac, die in 1970 eigenaar van het kasteel werd en wiens familie er nog steeds woont.

Eerste editie van een vroeg en opmerkelijk Frans lyrisch gedicht tegen racisme en slavernij. Dit Discours is bibliografisch afzonderlijk met zijn eigen katernummering, maar wordt altijd opgenomen in de Fêtes des Bonnes-Gens, een verzameling teksten over goede deugden en burenliefde die werd gepubliceerd ter gelegenheid van een feest dat in Normandië, Frankrijk, de “Fête des gonnes-gens” (Feest van de Goede Mensen) werd genoemd. Dit type viering werd voor het eerst gehouden in februari 1775 in het district Mézidon-Canon. Bij elk jaarlijks feest werd een Goed meisje, een Goede moeder, een Goede oude man en een Goed gezinshoofd gekozen, die een gegraveerd zilveren muntje kregen. Vervolgens imiteerden verschillende plaatsen de festiviteiten van Canon. Het huidige boek werd gepubliceerd ter gelegenheid van de viering van de Rosière van het kasteel in Briquebec.
Alle teksten in het boek zijn moreel verheven en wereldlijk zoals verwacht mag worden, maar het eindigt opmerkelijk met de Discours d'un negre marron qui a ete repris, & qui va subir le dernier supplice (Toespraak van een gevangengenomen zwart man die binnenkort zal worden gemarteld). Hoewel dit zeker over goede deugd gaat, valt het volledig uit de toon met de rest van het boek. Dit levendige pleidooi tegen slavernij en een oproep tot menselijkheid jegens zwarte mensen is vormgegeven als een fictieve toespraak van een tot slaaf gemaakte zwarte man aan zijn witte gevangenaars. Hij beschuldigt de Europeanen van hun zondige onderdrukking en dreigt hen met wraak terwijl hij op het punt staat te worden geëxecuteerd. Le Monnier betoogt dat “als we niet wisten hoe capabel zwarte mensen zijn van ijver, toewijding en zachte gevoelens, wanneer ze als mensen worden behandeld, we verschillende eervolle verhandelingen voor hen zouden citeren.” Dit vroege anti-slavernijgedicht getuigt van een groeiende gevoeligheid voor het onderwerp slavernij dat over het algemeen wordt geassocieerd met de beroemde toespraak in Raynal's Histoire des deux Indes, voor het eerst gepubliceerd in 1770.

Conditie: lichte slijtage aan de rug, boekplaat op de voorzijde, tijdgenoot eigenaarschrift in inkt op de titel- en achterste vrije eindvellen, een paar kleine vlekjes. Anders in zeer goede staat.

Referentie: Cohen-de Ricci, 621. Hogg, The African Slave Trade and Its Suppression, no. 4178.

Literatuur: Rachel Danon, Les Voix du marronnage dans la littérature française du XVIIIe siècle, Parijs : Classiques Garnier, 2015.