1. Adellijkheidsbrief van de Deense koning Christiaan V aan admiraal Cornelis Tromp.

Denemarken, 1676. 

[Met]:

2. Kopie van het adellijkheidsdocument van Maarten Tromp door Lodewijk XIII van Frankrijk (1640).

Delft 1675.

3. Kopie van het ridderbrevet van Maarten Tromp door Karel I van Engeland (1642).

Delft 1675.

4. Kopie van het adellijkheidsdocument van Maarten Tromp door Lodewijk XIII van Frankrijk (1640)

Amsterdam, 1788.

5. Het zegel van Willem Henry, prins van Oranje (later koning Willem III van Engeland).

Ca. 1676.

Een uitzonderlijke verzameling van de adellijkheidsdocumenten van admiraal Cornelis Tromp, met als middelpunt zijn adellijkheidsbrief van de Deense koning Christiaan V, verleend in 1676, vergezeld van kopieën van de twee adellijkheidsdocumenten van zijn vader en mede-admiraal, vervaardigd in hetzelfde jaar. Deze verzameling is waarschijnlijk in zijn geheel samengesteld en aan Cornelis Tromp overhandigd door stadhouder-prins Willem III na zijn verheffing tot graaf van Sylliesborg door de Deense koning. De Deense adellijkheidsbrief in de verzameling is het origineel. De overige drie zijn kopieën, vervaardigd in Delft in 1675, van brieven die oorspronkelijk aan Maarten Tromp werden verleend door de vorsten van Frankrijk en Engeland. Deze zijn ondertekend door de stadssecretaris van Delft, Anthonie Heinsius. Bij de verzameling is een enkel zegel van stadhouder-prins Willem III gevoegd, waarop het wapen staat dat hij in 1675 gebruikte. Dit zegel is niet op een van de brieven aangebracht, maar kan hebben gediend als onafhankelijk bewijs van echtheid toen Cornelis Tromp de documenten ontving. De verzameling lijkt te hebben gediend als een formele samenvoeging van de adellijke status van de familie Tromp, waarbij erkenning van meerdere Europese mogendheden in één zorgvuldig samengesteld geheel werd gebundeld. De verzameling ging later in bezit van de familie Van Kinschot over, waaraan de familie Tromp zich had gevoegd.

In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden waren admiraals de ultieme helden en slechts enkele personen genoten meer roem dan Maarten Tromp en zijn zoon Cornelis Tromp. Hoewel militaire leiders in monarchieën vaak door hun eigen vorst werden veredeld, werd de Nederlandse samenleving grotendeels bestuurd door een koopmanselite en was formele veredeling vrijwel onmogelijk. Daarom was het een uitzonderlijke onderscheiding voor een Nederlandse onderdaan om door buitenlandse heersers tot de adel te worden verheven, wat niet alleen persoonlijk succes maar ook internationale erkenning van de groeiende invloed van de Republiek symboliseerde. Derhalve waren deze vier adellijkheidsbrieven van immense maatschappelijke waarde en markeerden ze de overgang van de Tromps van gevierde marinecommandanten naar erkende leden van de Europese aristocratie.

1. Adellijkheidsbrief voor Cornelis Tromp, waarmee hij tot graaf van Sylliesborg werd verheven (1676)

Calligrafisch Deens in goud en inkt op vel (44,5 cm x 79,4 cm), met vergulde ornamentale randversieringen, het handgetekende, gekleurde wapen van de graaf van Sylliesborg in het midden en de handtekening van Christiaan V van Denemarken. Geen zegel aanwezig.

Deze adellijkheidsbrief werd door koning Christiaan V van Denemarken uitgegeven op 3 december 1676, waarmee Cornelis Tromp officieel tot graaf van Sylliesborg (Sölvesborg) werd verheven. De veredeling was een beloning voor Tromps dienst als opperbevelhebber van de Deense vloot tijdens de Schoonse Oorlog. Na het overlijden van admiraal Koert Adelaer in 1675 nam Tromp op 8 mei 1676 het bevel over de Deense marine over. Zijn leiderschap bleek van doorslaggevend belang voor de Deense overwinningen, waaronder zijn overwinning op de Zweedse vloot bij de Slag bij Öland op 11 juni 1676 en de herovering van Ystad op 7 juli 1676. Ter erkenning van zijn successen werd Tromp tot ridder in de prestigieuze Orde van de Olifant benoemd en later door Christiaan V tot graaf van Sylliesborg veredeld.

Na zijn verblijf in Denemarken keerde Tromp in 1677 kortstondig terug naar de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en werd hij uiteindelijk in mei 1678 uit de Deense dienst ontslagen. In 1679 werd hij tot luitenant-admiraal-generaal van de Nederlandse vloot benoemd. Tromps adellijke titel genoot aanzienlijk prestige en bij zijn terugkeer in de Republiek noemde hij zijn landgoed in 's-Graveland 'Syllisburgh' naar zijn Deense graafschap.

2. Kopie uit 1675 van het adellijkheidsdocument van Maarten Tromp door Lodewijk XIII van Frankrijk (1640).

Calligrafisch Frans in inkt op vel (69,2 cm x 88,9 cm), met het wapen van Maarten Tromp met de hand getekend en gekleurd in inkt en gouache; met het zegel van Lodewijk XIII met de hand getekend in inkt; met de hand in inkt ondertekend door Anthonie Heinsius, stadssecretaris van Delft "A. Heinsius 16-8/17-75".

Dit document werd Maarten Tromp door koning Lodewijk XIII van Frankrijk uitgegeven op 13 januari 1640 en later in Delft geverifieerd op 17 augustus 1675 door stadssecretaris Anthonie Heinsius (1641-1720). Het toont het nieuw ontworpen wapen van Tromp, bekroond met de gouden lelie.

Dit ridderbrevet werd Maarten Tromp door koning Lodewijk XIII van Frankrijk uitgegeven op 13 januari 1640 en later in Delft geverifieerd op 17 augustus 1675 door stadssecretaris Anthonie Heinsius. Het document is in calligrafisch Frans op vel geschreven en toont het nieuw ontworpen wapen van Tromp, bekroond met de gouden lelie. Het wapen is met de hand getekend en gekleurd in inkt en gouache, met het zegel van Lodewijk XIII met de hand in inkt getekend in plaats van aangebracht. Het document draagt de handtekening van Lodewijk XIII en werd later in Delft door Heinsius ondertekend als onderdeel van een officiële verificatieprocedure.

3. Kopie uit 1675 van het ridderbrevet van Maarten Tromp door Karel I van Engeland (1642)

Calligrafisch Latijn in inkt op vel (62,9 cm x 62,9 cm), met roodinktlijnen, met het wapen van Tromp in het schildhoofd, met rinceaux-banden. Met het inktzegel van Karel I onderaan. Ondertekend "A. Heinsius 16-8/17-75".

Dit ridderbrevet werd Maarten Tromp door koning Karel I van Engeland in 1642 uitgegeven en later in Delft geverifieerd op 17 mei 1675 door stadssecretaris Anthonie Heinsius.

Tromp ontving deze eer ter erkenning van zijn nauwe banden met de Engelse kroon en zijn onderscheidende maritieme dienst. In 1642, tijdens de beginjaren van de Engelse Burgeroorlog, kreeg hij de opdracht om koningin Henrietta Maria van Frankrijk en prinses Mary Henrietta van Oranje van Engeland naar de veiligheid van de Republiek te begeleiden. Zijn loyaliteit en vermogen om de politieke spanningen van die tijd te navigeren, brachten hem groot aanzien bij de Engelse elite. Tussen 1641 en 1643 werd hij herhaaldelijk gevraagd om leden van de Engelse koninklijke familie over de Noordzee te begeleiden, wat zijn reputatie verder versterkte. Zijn Engelse ridderdijt wordt ook weerspiegeld in zijn wapen, waarbij de griffioenen die het schild flankeren een directe verlening waren van Karel I, als symbool voor Tromps onderscheidende status binnen zowel Engelse als Nederlandse kringen.

4. Kopie uit 1788 van het adellijkheidsdocument van Maarten Tromp door Lodewijk XIII van Frankrijk (1640)

Calligrafisch Frans in inkt op vel (69,2 cm x 88,9 cm), met het wapen van Maarten Tromp met de hand getekend en gekleurd in inkt en gouache; met het zegel van Lodewijk XIII met de hand getekend in inkt; met de hand in inkt ondertekend door Anthonie Heinsius in Delft "A. Heinsius 16-8/17-75"; met de hand in inkt ondertekend door Hendrik Huijghens (1755-1838), secretaris van de stad Amsterdam, gedateerd "VI december 1788", “copia” met de hand in inkt linksboven geschreven.

Tromps verheffing tot de Franse adel volgde op zijn beslissende overwinning bij de Slag bij de Downs in oktober 1639, waarbij hij een machtige Spaanse vloot vernietigde en een grote strategische overwinning voor de Republiek veiligstelde. Deze overwinning verhoogde zijn status zowel binnenlandelijk als internationaal en bracht hem bewondering in heel Europa. Als reactie verleende Lodewijk XIII, een bondgenoot van de Nederlanders, Tromp niet alleen het ridderdijt in de prestigieuze Orde van Sint-Michaël, maar veredelde hem ook.

5. Het zegel van Willem Henry, prins van Oranje (later koning Willem III van Engeland)

Vermiljoenrode was in zijn tin doosje, met een papieren label waarop staat dat het is bewaard met de adellijkheidsbrieven van M. Tromp en de naam M. van Kinschot. Diameter: 11,5 cm, Hoogte: 2,5 cm.

Conditie: In zeer goede algehele conditie. Bewaard in een houten kistje uit de 19^de(?) eeuw. Zegel gedeeltelijk gebroken.

Herkomst: M. van Kinschot, Nederland; De familie Ellis Sidney Joubert III, New Orleans.

Bronnen

Nationaal Archief, 1.11.01.01, inv. nr. 738.1-738.3

Museum Prinsenhof Delft, collectie 106143, 106162

•        Nederlandsch archievenblad, 1897/1898, no 3. Raadpleegde op Delpher 21-02-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=dts:932004:mpeg21:0001