Informatie aanvragen over dit album

  

Rossina Murray (?-?) [eigenaar en mogelijke auteur/kunstenaar].

Album met 28 aquarellen van kostuumontwerpen van diverse figuren uit Nederland.

Nederland [Amsterdam?], [ca. 1801].

 

Hoog folioalbum (48,5 x 30 cm). Met 25 aquarellen op dik papier met watermerk 'J. Ruse/ 1801', grotendeels met beschermend zijperkamentje ertussen, waarop Nederlanders zijn afgebeeld, met handgeschreven bijschriften in het Engels, Frans en Nederlands; met nog 3 losse aquarellen in dezelfde hand, maar op ander papier (watermerk 1797), ingevoegd, bestaande uit twee Nederlandse figuren vergelijkbaar met de andere tekeningen en één groter Nederlands winterlandschap met ijs, zeilboten en schaatsers (26,5 x 38 cm).

Weelderig gebonden in eigentijds zwaar, gekleurd gemarmerd kalfsleer in Empire-stijl, met een geometrische ornamentale fries in zwart en goud die de rand van de omslagen versiert. Vergulde snedes.

 

Een hoog, prachtig gebonden album met 28 aquarellen van Nederlanders in traditionele klederdracht - voornamelijk vrouwen uit Amsterdam, maar ook figuren uit andere provincies, waarvan velen verbonden zijn aan de maritieme economie van de stad. Hoewel onondertekend en ongedateerd, zijn de tekeningen op papier met watermerk 1801, wat overeenkomt met vergelijkbare gedrukte beelden in Nederlandse kostuumboeken.

Een belangrijk getuigenis van de rol van beeldcultuur bij het vormgeven van de nationale identiteit.

Op de laatste vrije titelpagina voor de eerste tekening staat de naam Rossina Murray, geschreven in dezelfde hand als de bijschriften onder de tekeningen. Deze bijschriften, in het Engels, Frans en Nederlands, plaatsen de Engelse tekst bovenaan en geven deze de meeste details, waarbij vaak beroepen, wijken of lokale gebruiken worden gespecificeerd. Hoewel we niet zeker kunnen weten of zij de beelden heeft geschild, maakt het handschriftbewijs het zeer waarschijnlijk dat zij de bijschriften zelf heeft geschreven. Naast dit weten we echter niets meer over Rossina Murray.

Rond 1800 waren beelden van mensen in lokale klederdracht een populair onderwerp in gedrukte producten, en veel uitgevers in Europa gaven losse beelden of beelden in sets uit. Kostuumboeken speelden een cruciale rol bij het vormgeven van opkomende ideeën over nationale identiteit door visueel de mensen, regio's en tradities van een land in één, verenigd verhaal samen te voegen. Door levendige beelden van lokale klederdracht en gebruiken, transformeerden ze regionale diversiteit tot een symbool van collectief saamhorigheid, waardoor lezers zich een gedeelde nationale cultuur konden voorstellen, zelfs zonder verder te reizen dan hun eigen steden. Voor Engelse lezers boden dergelijke albums ook een aandenken aan reizen en een venster op het Nederlandse leven, waardoor ze aan de groeiende fascinatie van die tijd voor vreemde gebruiken voldeden, terwijl ze artistieke aantrekkingskracht combineerden met Verlichtingsidealen om het nationale karakter te documenteren.

De tekeningen in ons album zijn nauw verwant aan de gedrukte beelden van Nederlandstalige klederdracht die rond 1800 in Nederlandse publicaties verschenen, hoewel de tekeningen aanzienlijk groter zijn. Qua stijl lijken ze het meest op die in het modeblad Kabinet van mode en smaak, dat tussen 1791 en 1794 in acht delen werd gepubliceerd. Sommige van de tekeningen zijn direct of in variantvorm afgeleid van Maaskamps Afbeeldingen van kleeding, zeden en gewoonten in de Bataafsche Republiek (Amsterdam, 1803–07), het eerste Nederlandse kostuumboek dat meerdere provincies beslaat, dat ook in Londen werd gepubliceerd. De Engelse editie suggereert dat er destijds internationale interesse was in Nederlandse kostuumbeelden en kan verklaren waarom ons album Engelse bijschriften bevat en bedoeld kan zijn voor een Engelse eigenaar. De bron van informatie voor een deel van de tekeningen en hun bijschriften lijkt afkomstig te zijn uit deze publicaties, maar voor velen konden we geen bron traceren, wat aangeeft dat dit eigen ontwerpen waren. Dit laat ons achter met de vraag wie deze tekeningen heeft gemaakt. Het moet iemand zijn geweest met eigen kennis van Nederlandse klederdracht, dus het lijkt onwaarschijnlijk dat het album in Engeland is gemaakt. Misschien is het gemaakt voor Rossina Murray toen zij Nederland bezocht? In ieder geval hebben we nog geen verbluffender voorbeeld van een vroeg Nederlands kostuumboek gevonden.

 

De tekeningen in dit album bevatten, met hun Engelse bijschrift:

‘Een Amsterdamse melkmeid’

‘Een boer, op de markt, met een staal hooi’

‘Een Friese boer’

‘Een Friese boer, in de klederdracht die werd gedragen nadat de Fransen in het land kwamen’

‘De kapitein van een klein turfbootje’

‘Een boer van Saardam. Noord-Holland. – Waar Peter de Grote scheepsbouw leerde’

‘Een burgemeester van Amsterdam’

‘Scheepstimmermanvrouw uit Amsterdam, woonachtig in één bepaald district’

‘Een burgerdochter’

‘Een visser’

‘De vissersvrouw’

‘Een dienstmeisje, terugkomend van de markt’

‘Uit het dorp Hinlopen, in Noord-Holland – een getrouwde vrouw’

‘Een jong persoon, uit dezelfde dorpen van Hinlopen, wanneer ongetrouwd zij geen kroon op haar muts mag dragen’

‘Slee voor het vervoeren van goederen’

[Een jongetje en meisje]

‘Garnalen om te verkopen’

‘Een visser, terugkerend uit Den Haag, met groenten in zijn mand, nadat hij zijn vissen had verhandeld.’

‘Een haringverkopster, zittend op de hoek van een straat.’

‘Een rooms-katholiek dienstmeisje. Aangegeven door haar zwarte sjaal’

‘Een vrouw die paling schilt.’

‘Een boer uit Gelderland met stalen boter voor een scheepslading’

‘Een boer uit Gelderland.’

‘Echtgenoot van de voornoemde boer, terugkerend van het melken’

‘Een tafereel van het ijs; een vrouw die  hete melk verkoopt aan de schaatsers.’

[Nederlands winterlandschap met ijs, zeilboten en schaatsers]

[Amsterdamse aanspreker(?)]

[Kopie na ets van Cornelis Bega - Zittende man steekt pijp aan (RP-P-BI-763)]

 

Conditie:

Nieuwe rug en hoeken, omslagen op sommige plaatsen licht gebarsten of gekrast. Lichte duimbeknelling op de voetrand van de pagina, zeer lichte foxing. Anders in uitstekende conditie.

Literatuur:

Arntz, W. J. A. "Maaskamp's Book of Costume-Prints." Quaerendo, vol. 1, no. 1, 1971, pp. 9–12.

Dellmann, Sarah. “Authentically Dutch: Images in Anthropological Discourse.” Images of Dutchness: Popular Visual Culture, Early Cinema and the Emergence of a National Cliché, Amsterdam University Press, 2018, pp. 129–87.

---. “Spectacularly Dutch: Popular Visual Media from Print to Early Cinema.” Images of Dutchness: Popular Visual Culture, Early Cinema and the Emergence of a National Cliché, Amsterdam University Press, 2018, pp. 53–93.

Koolhaas-Grosfeld, E. A. De ontdekking van de Nederlander in boeken en prenten rond 1800. Zutphen: Walburg Pers, 2010.

Landwehr. Dutch Books with Coloured Plates. No. 358.