Omstreden manuscript over de uitzetting van de Jezuïeten uit Zuid-Amerika

[“Ministro di Stato” (= Bernardo Tanucci (1698-1783)?].

Notizie Anecdote.

Italië (Napels?), 1759.

4°, 8 blz. Manuscript in zwarte inkt in een notarisk handschrift op papier uit de 18e eeuw.

Meedogenloos anti-Jezuïetisch manuscript, mogelijk door Bernardo Tanucci: premier van het Koninkrijk der Twee Siciliën. De tekst vat de gebeurtenissen rond de Jezuïeten in de jaren 1755-1759 samen, van de controverse over de Paraguayaanse missies tot de processen wegens de moord op Jozef I van Portugal. Dit autograaf is niet ondertekend, maar aanwijzingen voor de identiteit van de auteur zijn te vinden in een zeldzame, in 1759 gepubliceerde analyse van de inhoud van dit manuscript, getiteld Sposizione letteral delle notizie anecdote giustificative della condotta de' MM. RR. PP. Gesuiti nel Paraguai, e nel Portogallo per aggiungere al loro manoscritto di Napoli (Barcelona [= Napels?], Antonio Michele Cervellò). In de tweede editie van dit werk (1760, dezelfde uitgever) identificeert redacteur Alfonso Nicolini de auteur van het manuscript als een “gran Ministro di Stato” van Napels, en de ontvanger van de brief als een "altro gran Ministro” van Spanje. De minister uit Napels waarnaar hij verwijst moet wel Bernardo Tanucci (1698–1783) zijn, die berucht was om zijn zeer subjectieve brieven.
In de tweede editie van de analyse wordt de inhoud van het manuscript in zijn geheel overgenomen en opmerkelijk genoeg wijkt het huidige manuscript op veel details af van die tekst. Dit maakt het zeer onwaarschijnlijk dat ons manuscript een kopie is van de tekst in Nicolini's boek. Het blijft echter onbevestigd of dit manuscript uit Tanucci's hand is of een kopie daarvan. Het is opmerkelijk dat Nicolini weinig inleiding of context geeft over het manuscript, alsof het zeer bekend was.
Er is ook een Duitse editie van Nicolini's analyse verschenen, zonder plaats of datum: Wahrhafte und schon in mehreren Sprachen in Druck erschienene Urkunden von dem Jahr 1751, bis auf das Jahr 1759, sowol was die Affairen von Paraguai als die Verfolgungen der PP. Societ. Jesu in Portugall anbetrift.

Conditie: bladen bijna los, lichte vlekken, zeer lichte slijtage bij de oude vouw op het laatste blad, anders in zeer goede staat.