Thomas Madiou (Port-au-Prince 1815-1884).

Histoire d’Haiti.

Port-au-Prince, Imprimerie de Joseph Courtois, 1847-1848.

3 delen. 8°. [2], VIII, 370; 447, [1 blanco]; 508, [2] blz. (compleet incl. errata).

Houtsnede van het nationale embleem van Haïti op elke titelpagina, omringd door de woorden “Indépendance nationale. Liberté. Progrès.”

Later halfleder met gemarmerde zijden.

Door de auteur op de eerste titelpagina ingeschreven.

               Presentatieexemplaar van een zeer zeldzaam en belangrijk volledig Haïties boek. Deze eerste editie bevat de eerste allesomvattende geschiedenis van Haïti geschreven door een Haïtiaanse auteur vanuit een uitgesproken Haïtiaans perspectief. Geschreven in Haïti en gedrukt in Port-au-Prince door Joseph Courtois, is het ook een belangrijk monument voor de intellectuele en drukcultuur van de jonge republiek. Chadenat beschreef het als “la meilleure histoire de la période de l’indépendance d’Haïti.”

Het werk behandelt de geschiedenis van het eiland van 1492 tot 1807 en richt zich bijzonder op de Haïtiaanse Revolutie en de vestiging van de onafhankelijkheid. Het bevat de Code Noir van 1685; de proclamatie van algemene emancipatie van Sonthonax uit 1793; de Constitution de Saint-Domingue van Toussaint Louverture uit 1801; en de Grondwet van Haïti van 1805.

Madious verslag verschilde fundamenteel van de geschiedschrijving die door Europese schrijvers werd geproduceerd. Naast het raadplegen van gepubliceerde Franse bronnen, maakte hij gebruik van de herinneringen van Haïtiaanse staatslieden, revolutionaire veteranen en andere overlevende getuigen. Hij interpreteerde de Revolutie als een legitieme strijd tegen de geweldpleging en onderdrukking van de slavernij, in plaats van als een rampzalige onderbreking van het Franse koloniale bewind. Het resultaat is erkend als een meesterwerk niet alleen van de Haïtiaanse en Caribische geschiedschrijving, maar ook van de historische geschriften in het Frans uit de negentiende eeuw.

Geboren in Port-au-Prince, werd Madiou opgeleid aan het Collège Royal d’Angers voordat hij in Parijs rechten studeerde. Daar ontmoette hij Isaac Louverture, de zoon van Toussaint Louverture, een ontmoeting die naar verluidt zijn interesse in de geschiedenis van zijn land heeft aangewakkerd. Na zijn terugkeer naar Haïti bekleedde Madiou verschillende posities dicht bij het centrum van het politieke leven. Hij diende als secretaris van Joseph Balthazar Inginac, een invloedrijke minister onder president Jean-Pierre Boyer, en leidde het officiële overheidskrantblad, Le Moniteur. Zijn toegang tot de politieke gevestigde orde van Haïti en tot de levende herinneringen van de revolutionaire generatie gaf zijn geschiedenis een autoriteit die voor de meeste buitenlandse schrijvers onbereikbaar was.

De omstandigheden van de publicatie van het boek zijn even betekenisvol. Zijn drukker, Joseph Courtois (1785–1877), behoorde tot een welvarende vrije familie van kleur in het koloniale Saint-Domingue en werd opgeleid in Parijs. Zijn broer, Sévère Courtois, nam deel aan de Haïtiaanse Revolutie. Na de onafhankelijkheid wijdde Joseph en zijn vrouw, Juliette Bussière Laforest-Courtois, zich aan het onderwijs en de uitgeverij, waarbij ze een vroege school voor meisjes oprichtten en het krantblad La Feuille du Commerce leidden. Courtois werd herhaaldelijk gevangengezet wegens vermeende laster, waartijdens Juliette het krantblad zelf voortzette. Kort na het drukken van Madious geschiedenis werd hij gedwongen Haïti te verlaten tijdens de politieke vervolging die de opkomst van Faustin Soulouque vergezelde; hij keerde in 1859 terug.

De index aan het einde van elk deel identificeert personen volgens de raciale terminologie van die periode—blanc, noir, of homme/femme de couleur—waardoor de raciale classificaties zichtbaar worden waarlangs de Haïtiaanse geschiedenis van de negentiende eeuw werd vastgelegd.

Het derde deel verscheen in 1848, het jaar waarin Frankrijk de slavernij definitief afschafte in al zijn koloniën. Een postume voortzetting, die de jaren 1843–1846 beslaat en naar verluidt gebaseerd is op Madious overgebleven manuscripten, werd door zijn afstammelingen gepubliceerd in 1904.

De presentatie-inscriptie van de auteur geeft dit exemplaar bijzondere betekenis, en biedt een directe materiële verbinding met de historicus die verantwoordelijk was voor de eerste grote nationale geschiedenis van Haïti.

Conditie: Doorgaans foxed, op sommige plaatsen uitgebreider (zoals de enige andere twee exemplaren die we hebben gezien). Herstellingen aan de eerste drie vellen van deel III. Anders in goede conditie.

Verwijzingen: Chadenat 362; Le Clerc, Bibliotheca Americana, 4838, p. 641; Sabin 43704; Scheler, Voyages–Marine, 552.

Literatuur:

Adélaïde-Merlande, Jacques. La Caraïbe et la Guyane au temps de la Révolution et de l’Empire, 1789–1804. Karthala, 1992.

Mongey, Vanessa. “A Tale of Two Brothers: Haiti’s Other Revolutions.” The Americas, vol. 69, no. 1, 2012, pp. 37–60. https://doi.org/10.1353/tam.2012.0062.

Nicholls, David. “A Work of Combat: Mulatto Historians and the Haitian Past, 1847–1867.” Journal of Interamerican Studies and World Affairs, vol. 16, no. 1, 1974, pp. 15–38. https://doi.org/10.2307/174998.