Een van haar weinige overgebleven schilderijen

Suzanne Caron (1734-1777).

Portret van een man.

Parijs, 1765.

Pastel op papier, op doek gemonteerd, links gesigneerd en gedateerd “Suzanne Caron / fecit 1765”. 55 x 46 cm.

Dit fijne pastelportret is een van de weinige bekende schilderijen van Suzanne (of Susanne) Caron, een Franse vrouwelijke kunstenaar uit een familie van protestantse intellectuelen met sterke banden met Nederland. Haar vader, Pierre Caron, was goudsmid en juwelier in Parijs. Begin jaren 1760 werd zij daar bekend als een begaafd pastelkunstenaar en in 1768 verhuiste zij om religieuze redenen naar het protestantse Nederland en om te ontsnappen aan de hevige concurrentie tussen portretschilders in Parijs. Zij woonde in Den Haag en Amsterdam, waar zij trouwde, al haar kunstwerken op de veiling verkocht en naar Suriname emigreerde op basis van het vooruitzicht van het ondernemingsplan van haar echtgenoot, dat echter mislukte. Uiteindelijk nam zij een plantage over met 23 slaven in de naburige kolonie Rio Demerary, waar zij kort na de dood van haar echtgenoot in 1777 overleed.

Recent zijn diverse publicaties verschenen over Suzanne Caron, waarin haar leven en kunst in detail worden beschreven, met name haar beroemdste maar nu verloren werk: een portret van de Corsicaanse patriot Pascal Paoli (1725-1807). Hoewel dat pastel verloren is gegaan, is de schets bewaard gebleven, die sterk lijkt op ons schilderij (zie afbeelding hieronder). Het is verleidelijk om te denken dat ons schilderij het verloren portret van Paoli is, maar dat lijkt onmogelijk omdat het gedateerd is op 1763 en Caron zich op dat moment nog in Parijs bevond. Het portret van Paoli zou in Amsterdam zijn gemaakt. Dit portret blijft daarom vooralsnog anoniem.

Suzanne (of Susanne) had de kunst van het pastel duidelijk beheerst, zoals te zien is aan de verfijnde toepassing van het materiaal in dit fijne schilderij. Door eenvoudige grijstinten te gebruiken, heeft zij licht en leven in het portret bereikt; de man straalt onschuld en welwillendheid uit. De langgerekte wenkbrauwen, licht ovale ogen en de lichte glimlach lijken kenmerkend te zijn voor haar stijl, zoals ook te zien is in haar uitstekende portret van André-Daniel Laffon de Ladebat uit hetzelfde jaar, nu in de Musées de Bordeaux.

Zij liet een zeer klein geregistreerd oeuvre na: 7 schilderijen zijn opgenomen in Jeffares’s Dictionary of Pastellists before 1800, waarvan er vandaag de dag slechts 3 bekend zijn (inclusief ons portret), en 4 waren geregistreerd uit bronnen uit de 18e eeuw. Het RKD vermeldt nog een ander pastelportret (zie link hieronder).

Literatuur:

Neil Jeffares, Dictionary of Pastellists before 1800, Unicorn Publishing Group, 2006.

Anne Lafont (red.), Plumes et pinceaux : Discours de femmes sur l’art en Europe (1750-1850), Publications de l’Institut national d’histoire de l’art, 2012.

Kees van Strien, ‘De pastelliste Susanne Caron : Wereldberoemd en snel vergeten’ in: De Achttiende Eeuw, Volume 53, Issue 1, jan. 2021, pp. 19 - 38 .

Kees van Strien & Lieke van Deinsen, The true likeness of a true patriot : Susanne Caron's portrait of Pascal Paoli, The Rijksmuseum bulletin ; 69 1 P. 4-25.

RKD https://rkd.nl/imageslite/994635