Pierre Marchant (ook Marchand; actief in Parijs in het begin van de zeventiende eeuw).

Sieradenboeketten, gestileerde bladeren en erwtenpods. Drie ornamentplaten uit de serie, waaronder de gesigneerde en gedateerde titelplaat.

[Parijs], 1623 (datum op de titelplaat).

Drie losse kopergravures, een ets en zwartwerk op lijnpapier. De vellen zijn ongeveer 11,8 × 8,5 tot 13 × 9,8 cm. Op de titelplaat staat de inscriptie Petrus Marchant / Fecit. 1623, met daaronder het in elkaar gevlochten PM-monogram.

Sterke, donkere afdrukken met fijne details. De vellen zijn bijgesneden, soms tot vlak bij de composities; er zijn geen plaatsporen zichtbaar. Licht veralgemeende verkleuring, verspreide kleine vlekken en lichte oppervlakkige vervuiling, met vage potloodnotities. Geen zichtbare grote scheuren of verliezen.

Zeldzame voorbeelden van de cosse de pois, of erwtenpodstijl, een kortstondige mode in Frans ornament dat rond 1615–1635 floreerde. Marchant transformeert erwtenbloemen, pods en krullende ranken tot weelderige sieraden: erwten worden parels of gefacetteerde diamanten, terwijl open pods dienen als zettingen voor edelstenen. De ontwerpen combineren fijne gegraveerde lijnen met zwartwerk, een techniek die dichte zwarte vlakken produceert die worden gearticuleerd door fijne witte reserves, wat doet denken aan hedendaags geëmailleerd sierwerk. Zoals Marika Takanishi Knowles uitlegt in Ornament in the Kitchen Garden (2017), waren deze series meer dan praktische modellen: ze stelden goudsmeden in staat om hun vindingrijkdom te tonen en hun individuele stijlen te promoten. Marchant, een protestantse goudsmid die op het Île de Cité werkte, publiceerde zijn serie twee jaar voordat hij in 1625 werd toegelaten tot het Parijse goudsmeden-gilde.

We hebben slechts twee institutionele collecties van originele afdrukken uit de serie opgespoord: één in The Metropolitan Museum of Art in New York, niet geïllustreerd in zijn online catalogus, en een andere gemonteerd in een album in de Bibliothèque de l’Institut national d’histoire de l’art (INHA) in Parijs. Opmerkelijk genoeg onthult een vergelijking van de huidige drie vellen met de overeenkomstige INHA-afdrukken verschillen die niet uniform zijn over de hele serie. Het florale ontwerp met monogram komt nauw overeen in zijn lijnvoering en lijkt te zijn afgedrukt van dezelfde koperplaat. De titelplaat en de grote juwelenboeketten verschillen echter in de positionering van de bijkomende motieven ten opzichte van de hoofdontwerpen. De huidige titelplaat draagt ook een groot PM-monogram dat ontbreekt op de INHA-afdruk. Deze discrepanties suggereren een apart geconfigureerde of opnieuw gegraveerde versie van ten minste een deel van de serie, hoewel de exacte relatie tussen de versies onduidelijk blijft.

The Metropolitan Museum bezit ook een titelplaat die in 1919 werd verworven en als ‘facsimile’ werd gecatalogiseerd. De beschrijving vermeldt zowel de volledige inscriptie van Marchant als zijn monogram, wat een verdere referentie vormt voor de monogrammede versie. Zonder een reproductie of fysiek onderzoek kan de classificatie als ‘facsimile’ echter niet onafhankelijk worden beoordeeld. De oorspronkelijke omvang van de serie verdient ook verduidelijking: Guilmard beschreef zeven platen, terwijl de opgespoorde groepen in The Metropolitan Museum en INHA elk zes omvatten—een titelplaat en vijf ontwerpen. De huidige groep wordt daarom eenvoudig beschreven als drie vellen uit de serie.

Referenties:

Guilmard, Désiré. Les maîtres ornemanistes. Parijs, 1880, p. 40, no. 16.

Staatliche Museen zu Berlin. Katalog der Ornamentstich-Sammlung der Staatlichen Kunstbibliothek Berlin. Berlijn en Leipzig, 1939, p. 118, no. 795.

Fuhring, Peter, en Michèle Bimbenet-Privat. “Le style ‘cosse de pois’: l’orfèvrerie et la gravure à Paris sous Louis XIII.” Gazette des Beaux-Arts, vol. 139, no. 1595, januari 2002, pp. 1–224.

Knowles, Marika Takanishi. “Ornament in the Kitchen Garden: The Pea as Motif for Goldsmithing in the France of Louis XIII.” Art History, vol. 40, no. 5, 2017, pp. 964–993.

The Metropolitan Museum of Art, New York, Department of Drawings and Prints. Pierre Marchant, Title Page: Design for Jewelry en vijf bijbehorende sieradontwerpen, 1623. Ets en zwartwerk. Harris Brisbane Dick Fund, 1924, acquisitenummers 24.100.9–24.100.14. Zie ook Title Page to a Set of Seven Designs for Jewelry, gecatalogiseerd als ‘facsimile’, Rogers Fund, 1919, acquisitenummer 19.66.

Bibliothèque de l’Institut national d’histoire de l’art, Collections Jacques Doucet, Parijs. Pierre Marchand, zes platen uit Bouquets de joaillerie, feuilles stylisées et cosses de pois, 1623, gemonteerd in Petits maîtres I. École française: Carteron, Christollien, Firens, Gandin, Hurtu, Hedouyns, Marchant, Millot, Nolin. Rekkenaam FOL RES 120 (1–12), fols. 58–63; digitale identificatie NUM FOL RES 120 (1–12).